شیخ نعیم قاسم؛ از تأسیس «جنبش محرومان» تا دبیرکلی حزب الله لبنان

به گزارش مشرق، «شیخ نعیم قاسم»، دبیرکل حزب الله، عالم دینی شیعه و سیاستمدار لبنانی است که از مشهورترین رهبران جنبش «حزب الله لبنان» به شمار می رود و در 29 اکتبر 2024 (8 آبان 1403) پس از ترور شهید «سیدحسن نصرالله»، دبیرکل پیشین حزب الله، به عنوان چهارمین دبیرکل این جنبش انتخاب شد. وی پیش از این جانشین دبیرکل حزب الله لبنان بود.

نعیم قاسم دارای مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد در رشته شیمی است و در مجموعه های اسلامی از دهه هفتاد قرن بیستم فعالیت داشت و با «امام موسی صدر» از آغاز تأسیس «جنبش محرومان» همراه بود. سپس در تأسیس جنبش «حزب الله» لبنان مشارکت کرد و در سال 1991 به عنوان جانشین دبیرکل این جنبش انتخاب شد.

تولد و زندگی شخصی

شیخ نعیم قاسم در منطقه «البسطة التحتا» در بیروت در سال 1953 به دنیا آمد. مادر او از اهالی «کفر فیلا» از توابع منطقه التفاح در جنوب لبنان بود. وی متأهل است و 6 فرزند دارد که شامل 4 پسر و 2 دختر است.

تحصیلات دانشگاهی و حوزوی

شیخ نعیم قاسم در سال 1970 به دانشکده علوم تربیتی دانشگاه لبنان رفت و در رشته شیمی به زبان فرانسه به تحصیل پرداخت و پس از فارغ تحصیلی به مدت 6 سال به تدریس شیمی در دبیرستان های لبنان پرداخت؛ پس از آن مدرک کارشناسی ارشد خود را از همان دانشگاه در سال 1977 در رشته شیمی کسب کرد.

شیخ نعیم قاسم در دوران دانشگاهی خود در حالی که تنها 18 سال سن داشت، کلاس هایی را برای کودکان در مسجد برگزار می کرد. او همزمان مطالعات و تحصیلات حوزوی خود را ادامه داد.

وی دروس حوزوی خود را تحت اشراف علمای بزرگ شیعه لبنان همچون عباس موسوی، حسن طراد و علی امین فراگرفت و دروس خارج در علم فقه و اصول را با شاگردی مرحوم محمدحسین فضل الله به پیش برد.

فعالیت های سیاسی

شیخ نعیم قاسم در زمان دانشجویی خود در تأسیس «اتحادیه دانشجویان مسلمان» در لبنان مشارکت داشت و ریاست جمعیت آموزش دینی و اسلامی را از سال 1974 تا 1988 عهده دار بود.

وی پس از تشکیل جنبش «امل» به عنوان شاخه نظامی جنبش محرومان لبنان به دست امام موسی صدر در سال 1974 به این جنبش پیوست و جانشین مسئول فرهنگی در این جنبش شد.

سپس دبیر شورای فرماندهی جنبش أمل شد و در زمان مسئولیت حسین الحسینی به عنوان نماینده عقیدتی و فرهنگی برگزیده شد. پس از انقلاب اسلامی ایران، شیخ نعیم قاسم از جنبش أمل کناره گیری کرد و مطالعات حوزوی خود را تکمیل نمود و فعالیت های دینی خود را از طریق برگزاری کلاس ها در مساجد و حسینیه ها در بیروت و ضاحیه جنوبی لبنان دنبال کرد. او بیش از 10 سال به این کار همت گماشت و در مساجد و حسینیه های متعددی اقدام به برگزاری کلاس های دینی کرد.

نعیم قاسم جلسات هفتگی خود را به مدت 10 سال در مسجد «بر و ارشاد» ادامه داد و سپس مسجد امام مهدی رفت و 4 سال در آنجا ماند و در این جابجایی ها بین مساجد و حسینیه ها طی این سال ها، در هیچکدام بیشتر از 3 تا 5 سال نماند. نعیم قاسم در تأسیس جمعیت آموزش دینی اسلامی در سال 1977 مشارکت کرد و این مجموعه را تا سال 1990 مدیریت کرد.

سپس متأثر از انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی (ره) به فعالیت سیاسی برگشت و در کمیته های اسلامی مشارکت کرد و مشغول فعالیت های رسانه ای برای انقلاب شد. در سال 1982 حزب الله تأسیس شد و نعیم قاسم از برجسته ترین فعالان این جنبش در زمان تأسیس آن بود. شیخ نعیم قاسم یکی از عناصر برجسته در روند تأسیس حزب الله لبنان در سال 1982 بود و به عنوان عضو شورای حزب الله انتخاب شد و 3 دوره در این شورا حضور داشت. سپس مسئولیت فعالیت های تربیتی و پیشاهنگی بیروت به وی محول شد.

او در ادامه معاون رئیس شورای اجرایی حزب الله و سپس رئیس این شورا شد. در نهایت در سال 1991 به عنوان معاون دبیرکل حزب الله انتخاب شد. یکی از مسئولیت های وی پیگیری فعالیت نمایندگان پارلمانی حزب الله و فعالیت های سیاسی آنها بود.

وی همچنین مسئول هماهنگی عمومی انتخابات پارلمانی حزب الله در سال 1992 همزمان با آغاز اولین انتخابات پارلمانی شد.

دوران طولانی حضور شیخ نعیم قاسم در معاونت دبیرکلی حزب الله با تحولات زیادی همراه بود که از جمله آنها می توان به جنگ جولای سال 1993، جنگ سال 1996، آزادسازی لبنان در سال 2000، جنگ 33 روزه سال 2006 و همچنین درگیری های سال 2017 اشاره کرد که توان نظامی حزب الله در طول این مدت به صورت فزاینده ای افزایش یافت.

تألیفات

کتاب «حزب الله» که در آن اهداف حزب و تاریخ و دیدگاه سیاسی آن ارائه شده است.

کتاب «امام خمینی بین اصالت و نوآوری»

کتاب «رهبر احیاگر» درباره آیت الله سیدعلی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران

کتاب «جامعه مقاومت؛ اراده شهادت و پیروزی سازی»